Pozytywny Portal Psychologiczny - Psychologia i zycie
Strona Główna
Człowiek
Temperament
Osobowość
Emocje
Umysł
Inteligencja

Psychologia i życie
Związki
Dzieci
Stres
Zdrowie
Praca

Umysł

Umysł jest dość szerokim pojęciem. Może funkcjonować nawet jako synonim psychiki. Niekiedy umysł utożsamiany jest ze świadomą częścią psychiki, w której powstają subiektywne doświadczenia. Paradoksalnym może wydawać się fakt, że w pewnym okresie swojego rozwoju psychologia w ogóle nie zajmowała się tematyką umysłu. W czasach dominacji behawioryzmu nawet negatywnie odnoszono się do tych zagadnień. Z racji chęci uczynienia z psychologii nauki opierającej się na obserwacji i pomiarze obiektywnych zmiennych skoncentrowano się na zachowaniach, na bodźcach i reakcjach. To co działo się pomiędzy bodźcem i reakcją uważano za zbyt subiektywne aby obiektywna nauka się tym zajmowała. Pomimo tego, że bahawioryzm przyczynił się do rozwoju metodologii to jednak tak ograniczona koncepcja natury ludzkiej nie pozwalała na wyjaśnienie wielu zjawisk. Nauka języka i posługiwanie się nim, twórczość, planowanie złożonych czynności to tylko niektóre zagadnienia, które nie dały się wyjaśnić poprzez sprowadzenie ich do prostych zależności pomiędzy bodźcami a reakcjami.

Psycholodzy, i nie tylko, zaczęli interesować się tym co dzieje się pomiędzy zadziałaniem bodźca a reakcją. Z jednej strony zwracano uwagę na właściwości organizmu, cechy osobowości, zdolności, które w danych modelach w dość statyczny sposób pośredniczyły pomiędzy bodźcami a reakcjami, z drugiej strony zaczęto zastanawiać się i badać procesy pośredniczące, procesy przetwarzania informacji. W tym ujęciu umysł rozumiany jest jako złożony system poznawczy, wyspecjalizowany w odbiorze i przetwarzaniu informacji. Przetwarzanie informacji może mieć charakter zarówno świadomy jak i nieświadomy. Tak więc jest to podejście szersze od tego, które utożsamia umysł ze świadomą częścią psychiki, podmiotem doznań i myśli. Pomimo, że jest to podejście szersze to niekiedy jest też dalsze od osobistego doświadczenia. Tak szeroko rozumianym umysłem zajmuje się psychologia poznawcza, czy też psychologia procesów poznawczych. Na jej powstanie i rozwój miały także duży wpływ odkrycia w dziedzinie informatyki, lingwistyki itd. Obecnie psychologia poznawcza jest także częścią interdyscyplinarnego podejścia zwanego kogniwistyką, nauką o poznawaniu. W ramach tego podejścia współpracują ze sobą przedstawiciele różnych dziedzin wiedzy: filozofowie, psycholodzy, informatycy, językoznawcy, antropolodzy i przedstawiciele neuronauki.

Psychologia poznawcza powstała w drugiej połowie XX wieku i skupiała się głównie na uwadze, spostrzeganiu, pamięci, wyobraźni, myśleniu, rozwiązywaniu problemów itp. jako na procesach przetwarzania informacji. Przeprowadzano bardzo precyzyjne badania i tworzono szczegółowe teorie poszczególnych procesów poznawczych takich jak np. spostrzeganie, myślenie. Z tym, że teorie te niekiedy zdawały się bardziej pasować do funkcjonowania systemów sztucznej inteligencji niż do człowieka. Podejście to zaowocowało bardzo dużą ilością fragmentarycznych mikroteorii o dość wąskim zasięgu. Badania takie charakteryzowały się bardzo precyzyjną strukturą i procedurą eksperymentalną jednakże miały mały związek z normalnym ludzkim funkcjonowaniem. Przykładem mogą być badania nad pamięcią, w których ludzie uczą się bezsensownych sylab. W życiu jednak przeważnie zapamiętywane informacje maja jakieś znaczenie, a także duży wpływ na pamięć mają emocje. W pewnym momencie pojawiło się zagrożenie, że psychologia poznawcza stanie się najbardziej oderwaną od codziennego życia i sfragmentaryzowaną dziedziną psychologii. Jednakże oprócz tak wąskiego pojmowania procesów poznawczych pojawiało się szersze podejście. Tworzono bardziej ogólne teorie umysłu (które inspirowały bardziej szczegółowe badania, które weryfikowały te ogólniejsze teorie), a także poznanie odnoszono do kwestii funkcjonowania społecznego. Funkcjonowanie umysłu dotyczyło głównie tego w jaki sposób człowiek tworzy własną reprezentacje rzeczywistości, w jaki sposób interpretuje otaczający go świat, jaki sens mu nadaje, w jaki sposób dotychczasowa wiedza wpływa na selekcje napływających informacji, na spostrzeganie i ostatecznie na działanie.

Wpływ podejścia poznawczego zaznaczył się bardzo wyraźnie w wielu dziedzinach psychologii. Powstawały poznawcze teorie emocji, motywacji, osobowości, inteligencji, a także poznawcza psychologia społeczna. O ile w bardziej klasycznym podejściu poznawczym za procesy poznawcze, przetwarzania informacji uważano wszystko co dzieje się z odebranymi bodźcami to w poznawczych teoriach osobowości, emocji itd. akcent kładziono na wyższe procesy umysłowe, takie jak myślenie, aczkolwiek także zwracano uwagę na to, że przetwarzanie informacji może mieć charakter automatyczny (często nieświadomy).

Oprócz dużej ilości badań nad procesami poznawczymi ciekawym wątkiem związanym z tym nurtem były badania nad stylami poznawczymi i typami umysłów. Przez style poznawcze rozumie się różnice indywidualne w funkcjonowaniu poznawczym, czyli odbieraniu informacji, zapamiętywaniu, uporządkowywaniu, organizowaniu wiedzy itd. Tak jak w zachowaniu ludzie w różny sposób mogą przejawiając swój indywidualny styl, tak też i w aktywności umysłowej mogą się różnić, czy też być do siebie podobni. Próby usystematyzowania owych różnić i podobieństw inspirowały do prób wyodrębniania określonych typów umysłu.


Procesy poznawcze

Style poznawcze

Typologie umysłu




Rozwój
Uczenie się
Inteligencje Wielorakie
Inteligencja emocjonalna
Inteligencja społeczna
Umiejętności społeczne
Komunikacja
Twórczość

Psychologia Pozytywna
Psychologia pozytywna
Miłość
Mądrość
Szczęście

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Tomasz Zaręba 2007
Copyright © 2006
Design by: d4u.hut2.ruPowered by PHP-Fusion © 2003-2005554081 Unikalnych wizyt

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie