Pozytywny Portal Psychologiczny - Psychologia i zycie
Strona Główna
Człowiek
Temperament
Osobowość
Emocje
Umysł
Inteligencja

Psychologia i życie
Związki
Dzieci
Stres
Zdrowie
Praca

Procesy kontroli umysłu

Klasyczne badania nad samokontrolą polegały na postawieniu czteroletnich dzieci w sytuacji, w której mogły się zdecydować na jednego cukierka teraz, lub na dwa cukierki później, po tym jak eksperymentator składający taką propozycje wyjdzie i wróci. Dzieci mogły w każdej chwili wezwać eksperymentatora ale wtedy otrzymywały tylko jednego cukierka. Jak się okazało dzieci radziły sobie z tą frustrujacą sytuacją (cukierki były w zasięgu ich wzroku) poprzez odwracanie uwagi. Zakrywały oczy rękami, bawiły się swoimi dłońmi i nogami, robiły miny, mówiły głośno do siebie lub podśpiewywały, czy też próbowały zasnąć. Dzieci, które lepiej radziły sobie z odraczaniem gratyfikacji lepiej się rozwijały emocjonalnie.

Samokontrola ma bardzo duże znaczenie w życiu jednakże niekiedy próby kontrolowania własnego umysłu prowadzą do paradoksalnych efektów. W bardzo prosty sposób ilustrują to badania, w których proszono ludzi o niemyślenie o białych niedźwiedziach. Pomimo prób tłumienia takie myśli pojawiały się u osób badanych. Inne badania pokazywały, że nawet gdy próby tłumienia były bardziej udane to po okresie intencjonalnej kontroli "zakazane" myśli pojawiały się znaczenie częściej niż w grupie ludzi, którzy nie tłumili myśli w pierwszym etapie badania. Jeszcze inne badania pokazały, że konsekwencje tłumienia określonych treści mogą mieć też charakter społeczny. Osoby tłumiące treści związane z danym stereotypem w późniejszym etapie badania siadały dalej od osoby, której ten stereotyp dotyczył.

Aby wyjaśnić takie paradoksalne efekty samokontroli psycholog Daniel M. Wegner odwołuje się do istnienia automatycznych i kontrolowanych procesów umysłowych. Zakłada, że intencja do kontrolowania zachowania, czy też myślenia prowadzi do uruchomienia dwóch procesów: automatycznego, moniturojucego, który paradoksalnie poprzez nastawienie na wyszukiwanie treści sprzecznych zwiększa dostępność niechcianych treści i drugiego świadomego, kontrolowanego, wykonawczego, operacyjnego, dążącego do osiągnięcia pożądanego efektu. Przeważanie kontrola umysłowa polega na harmonijnym współdziałaniu tych procesów. Pierwszy automatyczny proces jest nastawiony na wykrywanie niepożądanych myśli, drugi proces świadomy i kontrolowany wymagający energii i wysiłku polega na korygowaniu aktywności umysłowej i zachowania. Jednakże gdy człowiek jest w jakiś sposób mentalnie osłabiony drugi proces nie koryguje efektów działania pierwszego i wtedy dochodzi do efektów paradoksalnych.

Ciekawym eksperymentem dotyczącym pojawienia się efektów paradoksalnych samokontroli przez osłabienie zasobów umysłowych był eksperyment z wahadełkiem. Zasoby poznawcze, umysłowe można osłabić poprzez wykonywanie drugiego zadania wymagającego koncentracji. I tak część osób miała trzymać wahadełko nieporuszając nim w górę i w dół oraz jednocześnie liczyć od 1000 wstecz. U tych osób wahadełko poruszało się. Mało tego, ludzie ci mieli poczucie, że dokonuje się to wbrew ich woli.

Nie wszyscy psycholodzy jednak zgadzają się z tym, że istotą kontroli jest tłumienie, kontrola negatywna. Juergen Beckmann uważa, że równie ważne, o ile nie ważniejsze są pozytywne formy kontroli umysłu polegające na behawioralnym (poprzez eliminowanie z otoczenia rozpraszających bodźców) i mentalnym wspieraniu pożądanego przez nas toru myślenia i działania. Koncentracja osiągnięta w ten sposób prowadzi według niego do automatycznego hamowania treści zakłócających realizację głównego zadania. Zdaniem Beckmanna pozytywna kontrola umysłu jest pozbawiona niebezpieczeństw kontroli negatywnej, tendencji do gwałtownego powrotu tłumionego materiału do centrum pola świadomości.




Rozwój
Uczenie się
Inteligencje Wielorakie
Inteligencja emocjonalna
Inteligencja społeczna
Umiejętności społeczne
Komunikacja
Twórczość

Psychologia Pozytywna
Psychologia pozytywna
Miłość
Mądrość
Szczęście

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Tomasz Zaręba 2007
Copyright © 2006
Design by: d4u.hut2.ruPowered by PHP-Fusion © 2003-2005641547 Unikalnych wizyt

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie