Pozytywny Portal Psychologiczny - Psychologia i zycie
Strona Główna
Człowiek
Temperament
Osobowość
Emocje
Umysł
Inteligencja

Psychologia i życie
Związki
Dzieci
Stres
Zdrowie
Praca

Cele i ich realiacja

Cele mogą dotyczyć przyszłości jak i też doraźnych czynności, tak więc cele mogą być odległe i bliskie. Cele odległe, zwane niekiedy celami dystalnymi, czy też dążeniami osobistymi często są składnikami Ja idealnego lub powinnościowego. Decydują o zadowoleniu z życia, dominującego nastroju i wytrwałości. Nie zarządzają bezpośrednio naszym zachowaniem. Natomiast cele bliskie, zwane niekiedy celami proksymalnymi często są konkretyzacją celów odległych, stanowią standardy dla bieżąco zachodzących procesów samoregulacji. Uwzględniają też wymagania sytuacji (zobowiązania społeczne) i ocenę własnych możliwości.

Do najbardziej aktywnych badaczy celów odległych należy Robert Emmons. Wraz ze swoimi współpracownikami zajmuję się się głównie związkiem między dążeniami osobistymi, celami odległymi a dobrostanem psychicznym (zadowoleniem z życia, z samego siebie, poczuciem szczęścia) oraz innymi oznakami dobrej kondycji, np. zdrowiem fizycznym. W swoich badaniach stwierdził, że bardzo duży wpływ na dobrostan psychiczny mają dążenia osobiste związane z bliskością z innymi ludźmi, jak pragnienie ustanowienia głębokich i wzajemnie satysfakcjonujących związków. Przeciwnie duża proporcja dążeń związanych z osiągnięciami i władzą w stosunku do wszystkich generowanych dążeń negatywnie wpływa na poczucie szczęścia i zadowolenia z życia.

Jeszcze inne rozróżnienie celów może dotyczyć ich charakteru, tego czy mają charakter pozytywny i są związane z dążeniem do czegoś, czy też charakter negatywny i polegają na unikaniu. Osoby o przewadze celów pozytywnych częściej przeżywają pozytywne nastroje, odczuwają większe zadowolenie z życia, rzadziej doświadczają niepokojów i wykazują lepszy stan zdrowia. Cele mogą być także formułowane na różnym poziomie ogólności, mogą być dość abstrakcyjne lub też konkretne. Pod tym względem Emmos otrzymał dość zaskakujące wyniki. Okazało się, że wysoki poziom specyfikacji celów, cele abstrakcyjne wiążą się ze skłonnością do gorszego nastroju. Cele konkretne natomiast związane były z lepszym nastrojem, ale też i z kłopotami zdrowotnymi. Pierwszą zależność tłumaczy się tym, że cela abstrakcyjne są trudniejsze do osiągnięcia i mogą mieć mało precyzyjnie określone sposoby ich realizacji i stąd może wynikać ich stresogenność. Drugą prawidłowość tłumaczy się tym, że osoby funkcjonujące zbyt konkretnie mogą represjonować przeżywane przez siebie konflikty i problemy emocjonalne co w dłuższym czasie może negatywnie odbijać sie na ich zdrowiu fizycznym.

O ile sformułowanie celu odległego nie wpływa bezpośrednio na podjęcie działania to samo sformułowanie celu bliskiego wraz ze sposobem jego realizacji sprzyja zaangażowaniu w konkretne działanie. Psycholog Peter Gollwitzer proponuje wyróżnić 4 fazy działania:

1. faza przeddecyzyjna – określenie preferencji i wybór celu do realiacji, powstanie zamiaru
2. faza przeddziałaniowa – budowanie planu działania
3. faza działania – realizowanie planu (uwzględniając okoliczności), aby osiągnąć cel.
4. faza podziałaniowa – dokonanie oceny wyników (na ile udało się zrealizować cel), powrót do fazy pierwszej.

Różnym fazą działania towarzyszy wzbudzenie różnych stanów umysłu. W fazie 1 i 4 występuje stan deliberacyjny, polegający na myśleniu, w fazie 2 i 3 występuje stan implementacji zamiaru. Przejście w stan implementacji (zastosowania) zamiaru towarzyszy zespół zmian psychologicznych wspomagających orientacje na działanie. Nasila się iluzja kontroli, podnosi się globalna samoocena, wzrasta nierealistyczny optymizm. Pojawia się też faworyzowanie wybranej opcji przejawiające się podnoszeniem jej atrakcyjności oraz lepszym pamiętaniem jej charakterystyki niż opcji odrzuconych. Zmiany te służą podjęciu działania, podtrzymaniu aktywności i jej zakończeniu. Zaangażowanie w działanie manifestuje się także a poziomie reakcji fizjologicznych zwiększonym pobudzeniem mającym służyć energetyzacji działań. Wielkość tego pobudzenia zależy od oceny atrakcyjności celu i od oczekiwanej trudności jego osiągnięcia. Wraz ze wzrostem przewidywanej trudności pobudzenie (tętno i skurczowe ciśnienie krwi) rośnie. Dzieje się to tylko do pewnego momentu. Gdy trudność jest spostrzegana jako zbyt duża pobudzenie gwałtownie spada. Następuje utrata nadziej i wycofanie zasobów energetycznych organizmu.

Na realizacje celów, płynność czynności wpływa też poziom identyfikacji działania. Jeśli działanie jest identyfikowane na niskim, dość konkretnym poziomie (np. ruchów) podlega łatwym zakłóceniom, charakteryzuje się słabą organizacją oraz mogą mu towarzyszyć negatywne emocje (lęk, rozdrażnienie, wstyd itp.). Natomiast identyfikacja działania na wysokim poziomie sprawia, że zachowanie jest płynne i zintegrowane oraz wysoce odporne na zewnętrzne zakłócenia. Takiemu działaniu towarzyszy poczucie panowania nad nim i dobry nastrój. Przykładem może być wykonywanie utworu muzycznego albo jakiegoś układu ruchowego. W początkowych etapach ćwiczeń działanie jest identyfikowane na niskim poziomie i często mogą pojawiać się zakłócenia. Później gdy ruchy zostaną niejako zautomatyzowane identyfikacja działania może przebiegać na wyższym poziomie i polegać na interpretacji utworu muzycznego, czy też układu ruchów.




Rozwój
Uczenie się
Inteligencje Wielorakie
Inteligencja emocjonalna
Inteligencja społeczna
Umiejętności społeczne
Komunikacja
Twórczość

Psychologia Pozytywna
Psychologia pozytywna
Miłość
Mądrość
Szczęście

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Tomasz Zaręba 2007
Copyright © 2006
Design by: d4u.hut2.ruPowered by PHP-Fusion © 2003-2005641509 Unikalnych wizyt

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie