Pozytywny Portal Psychologiczny - Psychologia i zycie
Strona Główna
Człowiek
Temperament
Osobowość
Emocje
Umysł
Inteligencja

Psychologia i życie
Związki
Dzieci
Stres
Zdrowie
Praca

Przekonania o sobie i pojęcie Ja

Przekonania o sobie, czy schematy Ja dotyczą poszczególnych sfer funkcjonowania jednostki, tak zwane pojecie Ja jest ogólniejszą strukturą składająca się z wielu takich schematów, albo przekonań. Najprawdopodobniej wyjątkowa jest rozległość i różnorodność przekonań, jakie ludzie mają na własny temat. Nie sposób używać na raz wszystkich informacji na swój temat. Konsekwencją tego jest to, że tylko część tych przekonań może być w danym momencie dostępna świadomości. W zależności od sytuacji ludzie mogą korzystać z rożnych aspektów własnego Ja. Inaczej mogą się zachowywać w sytuacjach towarzyskich, a inaczej w pracy, czy też w domu. Różnorodność taka może być dość łatwo tolerowana dlatego też niektórzy psychologowie przyjmują, że pojęcie Ja jest raczej luźno zorganizowanym zbiorem przekonań o sobie.

Oprócz aktualnych przekonań dotyczących tego jakim się jest można też mieć wyobrażenia, czy przekonania dotyczące przyszłych, czy też możliwych stanów Ja. Mogą one mieć charakter pozytywny bądź negatywny i mogą w dużym stopniu wpływać na zachowania. Ludzie zarówno pod wpływem wyobrażenia pozytywnych jak i negatywnych przyszłych stanów Ja mogą mobilizować się do wykonywania określonych czynności. Właśnie negatywne wyobrażenie siebie w przyszłości może mieć większy wpływ na zachowania i osiągnięcia (badania nad odchudzającymi sie kobietami). Reguła to może się nie sprawdzać w sytuacjach kryzysowych gdy wyobrażanie sobie przyszłych stanów ja niepożądanych, negatywnych może prowadzić do rezygnacji z aktywności.

W ramach licznych i zróżnicowanych badań psychologowie wyodrębniali liczne struktury pojęcia Ja. Usystematyzowania tej wiedzy podjął się Higgins. Zaproponował wyróżnienie dwóch perspektyw z jakich może być oceniane Ja. Jedna jest perspektywą własną, druga perspektywą innych osób, które są znaczące dla podmiotu. Istotne jest przy tym nie to, co rzeczywiście owi znaczący inni myślą o podmiocie, ale jego własne wyobrażenie o tych sądach.

Higgins zaproponował także główne dziedziny Ja podlegające ocenie. Są to Ja realne, Ja idealne i Ja powinnościowe. Ja realne to zbiór atrybutów (umiejętności, cech, aspiracji, wiedzy, marzeń itp.), o których jednostka sądzi, że jest nimi obdarzona, lub sądzi, że inni tak uważają. Ja idealne to zbiór atrybutów, które jednostka chciałaby mieć lub sądzi, że ktoś inny chciałby aby je miała. Natomiast Ja powinnościowe to zbiór atrybutów, które powinny charakteryzować jednostkę (ona sama tak uważa bądź, jej zdaniem, ktoś inny tak sądzi).

Zestawienie każdej z dwóch perspektyw z każdym z trzech obszarów Ja daje sześć różnych kategorii: Ja realne w oczach własnych (pojęcie Ja), Ja realne w oczach innych ludzi (ja odzwierciedlone) oraz ja idealne i powinnościowe w oczach własnych i innych ludzi. Te 4 pozostałe kategorie Higgins nazywa ukierunkowaniami Ja i zakłada, że w poszczególnych sytuacjach może dochodzić do rozbieżności pomiędzy różnymi aspektami Ja co wywołuje różne negatywne emocje, motywujące podmiot do ich usunięcia.

Rozbieżności pomiędzy różnymi aspektami Ja mogą być różne i wywoływać zróżnicowane emocje. Rozbieżność między Ja realnym własnym a Ja idealnym własnym (stopień samoakceptacji) wiąże się z niespełnieniem osobistych nadziej i pragnień. Wywołuje to emocje rozczarowania i frustracji. Podobne emocje pojawiają się przy rozbieżności pomiędzy Ja realnym własnym a Ja idealnym innych osób. Jest to stan niespełnienia nadziej i pragnień innych znaczących osób. Rozbieżność pomiędzy ja realnym własnym a Ja powinnościowym własnym powoduje poczucie winy i własnej moralnej niedoskonałości. Rozbieżność pomiędzy ja realnym własnym i ja powinnościowym innych to stan niespełnienia pewnych wymogów społecznych. Jako, że sytuacje takie często wiązały się z rożnego rodzaju karami rozbieżność taka może wywoływać lęk, poczucie zagrożenia, czy też wstyd. Redukcja negatywnych emocji dokonuję się poprzez osiągnięcie przez podmiot stanów zgodnych z treścią ukierunkowań.

Teoria ta pokazuje jaki wpływ na Pojęcie Ja chociażby poprzez postrzegane oczekiwania innych mają czynniki społeczne. W jednym z badań studentki oceniały fragmenty prozy zawierające śmiałe opisy seksu. Nieco wcześniej, w ramach rzekomo odrębnego badania, proszono je o wyobrażanie sobie własnych rodziców bądź kolegów. Okazało się, że te studentki, które wcześniej myślały o swoich rodzicach mniej pozytywnie oceniały te fragmenty prozy, niż te studentki, które wcześniej myślały o swoich kolegach. Wcześniejsze wyobrażenia sobie znaczących innych osób wpływało na dokonywane oceny, pomimo, ze osoby badane w ogóle nie zdawały sobie z tego sprawy. Badania te pokazały, że na sposób funkcjonowania ma wpływ to o jakich znaczących osobach się myśli, czy tez myślało.

Pojecie Ja jest także zjawiskiem o charakterze kulturowym. W różnych kulturach odmienną wagę przykłada się do indywidualizmu i do konformizmu. Tzw. kultury kolektywistyczne w większym stopniu skłaniają ludzi do podporządkowania się normom społecznym, a kultury indywidualistyczne do poznania i ekspresji siebie. W kulturach tych występuje większa różnorodność postaw i zachowań. Kultura także dostarcza określonych wartości i przekonań, które wpływają na sposoby rozumienia siebie i świata.




Rozwój
Uczenie się
Inteligencje Wielorakie
Inteligencja emocjonalna
Inteligencja społeczna
Umiejętności społeczne
Komunikacja
Twórczość

Psychologia Pozytywna
Psychologia pozytywna
Miłość
Mądrość
Szczęście

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Tomasz Zaręba 2007
Copyright © 2006
Design by: d4u.hut2.ruPowered by PHP-Fusion © 2003-2005641510 Unikalnych wizyt

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie