Pozytywny Portal Psychologiczny - Psychologia i zycie
Strona Główna
Człowiek
Temperament
Osobowość
Emocje
Umysł
Inteligencja

Psychologia i życie
Związki
Dzieci
Stres
Zdrowie
Praca

Psychoanalityczne podejście do osobowości

Psychoanalityczne teorie osobowości omówię bardzo ogólnie. O ile w przypadku Junga może to umniejszyć wartość jego dzieł to Freudowi może to tylko zrobić dobrze. Wydaje się, że popularność psychoanalizy w kulturze jest związana z małą znajomością tych teorii. Potoczne wyobrażenia o psychoanalizie związane z głębią i nieświadomymi obszarami ludzkiej psychiki są bardzo ciekawe i inspirujące. Także kwestia rozmowy i możliwości wygadania się, odreagowania jakiś traumatycznych doświadczeń w kontekście kontaktu psychologicznego są wartościowe. Jednakże lepsze poznanie psychoanalizy sprawia, że wiele założeń Freuda jawi się jako bardzo absurdalne.

Wśród psychologów teorie psychoanalityczne nie są za bardzo szanowane. Hans Eysenck napisał, że "Psychoanaliza jest w najlepszym razie przedwcześnie skrystalizowanym zbiorem błędnych przekonań, a w najgorszym pseudonaukową doktryną, która poczyniła nieopisane szkody zarówno w psychologii, jak i w psychiatrii". Niektórzy badacze przytaczając dane świadczące o praktycznej szkodliwości psychoanalizy.

Freud był 12 razy nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny. Nominacje te kończyły się jedynie na wstępnych ekspertyzach jego badań przeprowadzanych na zlecenie Akademii. Ekspertyzy kończyły się druzgocącą oceną, zarzucając pracy Freuda brak dowodów na ich naukową wartość. W pierwszej z roku 1929 Henry Marcus, profesor Instytutu Karolińskiego, wywnioskował, że "[...] psychoanalityczna szkoła Freuda w tej postaci opiera się w większości na hipotezach, wyznawanych fanatycznie i prawie religijnie przez zwolenników."

Pokrótce omówię część teorii Freuda. Celowo pomijam te bardziej absurdalne.

Struktura osobowości według Freuda składa się z trzech części: id, ego i superego. Strefa id jest zdominowana przez nieświadome popędy. Ego skolei jest racjonalne i zorientowane na rzeczywistość, ocenianie i wykonanie. Superego natomiast reprezentuje zbiór standardów moralnych i wartości. Funkcją ego w zasadzie jest godzenie popędów id z wymogami superego i zaspokajanie potrzeb w społecznie aprobowane sposoby. Tak rozumiana struktura osobowości po drobnej modyfikacji znalazła zastosowanie w analizie transakcyjnej gdzie określano trzy stany ja: dziecka, dorosłego, rodzica.

Freud zakładał istnienie nieświadomości i proponował sposoby badania jej. Jednym z takich sposobów była analiza marzeń sennych, snów. Innym metoda wolnych skojarzeń. Celowo pomijam na jakich założeniach i w jaki sposób odbywała się interpretacja treści uzyskanych w ten sposób. Interpretacje były bardzo autorytarne i arbitralne.

Wartościową wydaje się idea rozwoju osobowości poprzez rozszerzanie świadomości i czynienie świadomym tego co było nieświadome. Refleksja nad sobą, nad swoimi potrzebami, marzeniami, życiem psychicznym i społecznym. Z tym, ze psychoanaliza nie jest za dobrą realizacją tej idei. Zamiast poznawać siebie można spotkać się z psychoanalitycznym "praniem mózgu".

Ciekawymi procesami psychicznymi wyróżnionymi przez Freuda były procesy pierwotne i wtórne. Procesy wtórne były racjonalne, pierwotne polegały właśnie na wolnych skojarzeniach, fantazjach. To właśnie id działa za pomocą tych procesów. Dzięki nim id, które nie odróżnia rzeczywistości subiektywnej od obiektywnej, może redukować napięcie poprzez np. myślenie życzeniowe. Podobnymi klasyfikacjami procesów psychicznych są podziały na myślenie magiczne i racjonalne, oraz procesy referencyjne niższego i wyższego rzędu.

W teorii Freuda dużą rolę odgrywały mechanizmy obronne, których funkcja polegała na niedopuszczaniu do świadomości zagrażających, ponieważ nieaprobowanych popędów, czy też bodźców. Chociaż bardziej szczegółowe mechanizmy obronne i sposoby ich działania opisywane przez Freuda i jego następców, w tym jego córkę Anne, mogą wydawać się niekiedy absurdalne to jednak zwróciły uwagę na dość ciekawe zagadnienia i zainspirowały liczne badania nad mechanizmami obronnymi, w tym np. nad samooszukiwaniem się i obronnością percepcyjną, która polega na tym, że ludzie nie rozpoznają, albo rozpoznają wolniej bodźce, które wydają im się zagrażające.

Jednym z uczniów Freuda, który potem zapoczątkował własną szkołę zwaną psychologią analityczną, albo psychologią głębi był Karol Gustav Jung. Odszedł od Freuda, który dość fanatycznie odnosił się do kwestii seksualności. Jung nie uważał aby życie psychiczne było determinowane przez tą zasadę, a także nieświadomość rozpatrywał szerzej. Wyróżniał nieświadomość indywidualną i nieświadomość kolektywną, zbiorową, wspólną dla całego gatunku ludzkiego. Właśnie ta nieświadomość była siedliskiem archetypowych treści - najbardziej pierwotnych idei lub form rzeczy związanych z uniwersalnymi tematami.

Proces rozwoju osobowości Jung nazwał indywiduacją. Polega ona na stopniowym poszerzaniu pola świadomości o treści nieświadome. Jung wyróżnił dwa typy dystrybucji energii psychicznej: na zewnątrz (ekstrawersja) i ku wnętrzu podmiotu (introwersja). Wyróżnił ponadto cztery funkcje psychiczne: myślenie, czucie, intuicja, doznawanie. Występują one u człowieka wspólnie, przy czym jedna z nich jest funkcją dominującą.

Jung był bardzo zainteresowany kwestią archetypów i symboli. Marzenia senne interpretował w odmienny od Freuda sposób, często odnajdując w nich pewne uniwersalne dla gatunku ludzkiego motywy. Podobnie analizował kulturę, religię i symbole w nich występujące. Interesował się także alchemią i gnozą, w których odnajdywał metaforyczne i symboliczne opisy procesu indywiduacji.

Chociaż koncepcję Junga spotykały się z krytyką dotyczącą zbyt spekulatywnego ich charakteru i dość mglistych, czy też metafizycznych założeń to jednak Jung wydaje się o wiele bardziej szanowany niż Freud. Jung początkowo przeprowadzał eksperymentalne badania nad kompleksami i skojarzeniami, dopiero później jego koncepcje nabrały swoistego rozmachu. Teorie Junga inspirowały wielu badaczy, którzy wprost odnosili się do jego dzieł. Wśród badaczy osobowości wymienić można chociażby Hansa Eysencka (ekstrawersja, introwersja, neurotyczność), a wśród badaczy umysłu Czesława Nosal, który kontynuował liczne prowadzone w nurcie poznawczym badania nad typami umysłu, wywodzące się z założeń dotyczących funkcji psychicznych. Wiele koncepcji Junga zostało także rozwiniętych w większym stopniu przez inne nurty psychologii, a jego akceptująca, empatyczna i mądra postawa wobec pacjentów była chyba bardzo prekursorska. Dopiero w psychologii humanistycznej nastąpiła podobna zmiana na większą skalę. Psycholodzy humanistyczni deklarowali programowo podejście z szacunkiem do pacjentów, zaczynając ich chociażby nazywać klientami i z szacunkiem i zrozumieniem podchodząc do ich emocji i problemów. Postawa taka była przeciwstawieniem się klasycznej freudowskiej psychoanalizie, w której psychoanalityk pełnił bardzo autorytarną rolę. Psycholodzy humanistyczni podobnie jak Jung dużą wagę przykładali do kwestii samorealizacji, która co zauważył Jung (a co jest rzadko zauważane, a przeważnie inaczej postrzegane) odbywa się w kontekście kontaktów z innymi ludźmi.




Rozwój
Uczenie się
Inteligencje Wielorakie
Inteligencja emocjonalna
Inteligencja społeczna
Umiejętności społeczne
Komunikacja
Twórczość

Psychologia Pozytywna
Psychologia pozytywna
Miłość
Mądrość
Szczęście

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Tomasz Zaręba 2007
Copyright © 2006
Design by: d4u.hut2.ruPowered by PHP-Fusion © 2003-2005641525 Unikalnych wizyt

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie