Pozytywny Portal Psychologiczny - Psychologia i zycie
Strona Główna
Człowiek
Temperament
Osobowość
Emocje
Umysł
Inteligencja

Psychologia i życie
Związki
Dzieci
Stres
Zdrowie
Praca

Pojęcie twórczości

Twórczość jest pojęciem, które może mieć różne znaczenia. Można mówić o całokształcie czyjejś twórczości (dziełach), o twórczej aktywności (pisaniu, malowaniu), czy też twórczości jako czyjejś cesze (ktoś jest pomysłowy itp.). W polskiej psychologii korzysta się z występowania dwóch terminów: kreatywność i twórczość. Nadaje im się trochę odmienne znaczenie. Pierwsze z nich o łacińskim pochodzeniu, kreatywność, odnosi się raczej do indywidualnej charakterystyki, do zdolności kogoś do twórczego funkcjonowania. Drugie pojecie, typowo słowiańskie, rezerwuje się do opisu zjawiska w szerszym znaczeniu, uwzględniając dorobek artystyczny, czy też kontekst kulturowy. Czasami też wspomina się o twórczości przez małe i duże „t”. Twórczość przez małe „t” to twórczość indywidualna, która nie uzyskała miana społecznie wybitnej twórczości.

Psychologia od lat zajmuję się zjawiskiem twórczości. Przełomowym momentem była praca Guilforda z 1950 roku dotycząca myślenia dywergencyjnego i konwergencyjnego (rozbieżnego i zbieżnego), która zapoczątkowała pierwszą fale psychologicznego zainteresowania twórczością, której szczyt przypadł na lata 60. Druga fala powstająca pod koniec lat 80 XX w. Opierała się na podejściu poznawczym, czyli próbowała zrozumieć procesy psychiczne zaangażowane w twórczość.

Psychologia do twórczości podchodzi raczej w egalitarny sposób, czyli zakłada się, że każdy jest twórczy, czy też kreatywny, chociaż nie każdy w równym stopniu. Kreatywność traktuje się jako cechę, która ma charakter ciągły niczym inteligencja, ekstrawersja, poziom leku, czy też wzrost. Każdy jakiś wzrost ma, z tym że jedni są niżsi, a inni wyżsi. W przeciwieństwie do wzrostu kreatywność można rozwijać.

Za twórcze przyjmuje się wytwory charakteryzujące się nowością i wartością. Co, kiedy i dla kogo jest nowe i wartościowe jest kwestią dość relatywną. W różnych czasach mogą być cenione rożne wartości i zdarza się, że czyjeś dzieła z czasem zostają zapomniane, albo zyskują sławę po śmierci autora. Tak więc dzieła mogą być wartościowe i nowe w sensie społeczny, a także w sensie indywidualnym. Ktoś może odkryć coś co zostało już odkryte, jednakże dokonał tego samemu i dla niego było to coś nowego i wartościowego.

Dla psychologii nie ma tak dużej różnicy pomiędzy poziomem indywidualnym i społecznym, ponieważ chodzi o procesy psychiczne i osobowość człowieka jako podmiotu owej aktywności. Idąc tym tropem psychologia zaczęła analizować cechy osób twórczych, czy też bardziej kreatywnych a także „twórczość bez dzieł” np. aktywność potencjalnie twórczą, czyli taką, która mogłaby doprowadzić do powstania wartościowych dzieł gdyby ją kontynuować wystarczająco długo. Na miano osób kreatywnych zasługiwały także osoby stawiające dużo pytań, nie zadowalające się powierzchniowymi wyjaśnieniami i kojarzące odległe fakty.

Chociaż psychologia głównie skupia się na indywidualnych właściwościach ludzi, tworzy też szersze teorie uwzględniające kontekst społeczno-kulturowy. Jednym z takich podejść jest np. stanowisko atrybucyjne, według którego twórczość jest cechą przypisywaną pewnym wytworom w wyniku mniej lub bardziej systematycznych analiz, a niekiedy wręcz na podstawie sugestii, stereotypu lub efektu aureoli (na podstawie jednej pozytywnej cechy wnioskuje się o wstępowaniu innej). Są np. dane wskazujące, że te same prace są oceniane w rożny sposób w zależności od tego czyim nazwiskiem są podpisane.

Uwzględniając szerszy kontekst społeczno-kulturowy psychologia nie ogranicza twórczości do wybranych dziedzin np. sztuki. Twórcze może być zarówno namalowanie obrazu jak i też dokonanie jakiegoś odkrycia, które zwiększy wiedzę o świecie, czy też wynalezienie jakiegoś nowego lekarstwa. Także działania na mniejszą skale mogą być twórcze. Przygotowanie potrawy, która charakteryzuje się nową kompilacją składników i jest smaczna także rozpatrywane jest jako działalność twórcza.

W zależności od realizowania rożnych wartości i celów kreatywność może przejawiać się na rożne sposoby, w różnych dziedzinach. Oto zestawienie realizowanych wartości, celów i dziedzin:

Wartości poznawcze – Prawda – Nauka
Wartości estetyczne – Piękno – Sztuka
Wartości pragmatyczne – Użyteczność – Wynalazczość
Wartości etyczne – Dobro – Działalność publiczna
(np. Polityka jeśli jest działaniem na rzecz dobra wspólnego)

Zestawienia tego nie należy traktować dość sztywno. W poszczególnych dziedzinach mogą być realizowane różne wartości i nie tylko jeden cel może im przyświecać.




Rozwój
Uczenie się
Inteligencje Wielorakie
Inteligencja emocjonalna
Inteligencja społeczna
Umiejętności społeczne
Komunikacja
Twórczość

Psychologia Pozytywna
Psychologia pozytywna
Miłość
Mądrość
Szczęście

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Tomasz Zaręba 2007
Copyright © 2006
Design by: d4u.hut2.ruPowered by PHP-Fusion © 2003-2005629745 Unikalnych wizyt

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie