Pozytywny Portal Psychologiczny - Psychologia i zycie
Strona Główna
Człowiek
Temperament
Osobowość
Emocje
Umysł
Inteligencja

Psychologia i życie
Związki
Dzieci
Stres
Zdrowie
Praca

Regulacyjna Teoria Temperamentu (Jan Strelau)

Regulacyjna Teoria Temperamentu początkowo ograniczała się do pojęć reaktywności i aktywności. Temperament w tej teorii regulował ludzkie zachowanie, a także przystosowanie się do okoliczności. Osoby nisko reaktywne jako osoby poszukujące stymulacji aby zapewnić sobie optymalny poziom pobudzenia były osobami aktywnymi. Osoby wysoko reaktywne (w tym samym celu, zapewnienia sobie optymalnego poziomu pobudzenia) raczej unikały stymulacji i wolały spokojniejsze środowiska.

Wiele badań wskazywało na różnice w zachowaniach osób różniących sie reaktywnością. Osoby takie np. inaczej organizowały sobie pracę (jedne preferowały bardziej systematyczny sposób pracy, inne pozwalały sobie na improwizacje) a także inne były przyczyny wypadków przez nie powodowanych. Osoby aktywne (nisko reaktywne) powodowały wypadki poprzez np. brawurową i ryzykowna jazdę, natomiast osoby mało aktywne (wysoko reaktywne) poprzez problemy z uwagą, znużenie. Ilość wypadków w dwóch skrajnych grupach była zbliżona.

Wyniki badan wskazywały także, że inne zabiegi wychowawcze skutkują w zależności od temperamentu dziecka. Jeżeli dzieci były aktywne "same z siebie" to dodatkowa presja ze strony otoczenia mogła wywierać paradoksalny skutek i zniechęcać dzieci do jakiejś aktywności, np. nauki. Dzieci mało aktywne natomiast potrzebowały większej zachęty z zewnątrz.

Po ponad dwudziestu latach badań temperamentu prof. Jan Strelau następująco podsumowuje obecne oblicze tej teorii, która znacznie sie rozwinęła w stosunku do swojej pierwotnej wersji. Profesor Strelau obecnie przedstawia 9 postulatów dotyczących temperamentu, a ilość cech temperamentalnych sprowadza do 6, z których dwie pierwsze odnoszą się do czasowej, a pozostałe do energetycznej charakterystyki zachowania.

Postulat 1. Temperament przejawia się w formalnej charakterystyce zachowania.
Postulat 2. Cechy formalne zachowania można opisać w kategoriach energetycznych i czasowych.
Postulat 3. Pod względem formalnych cech zachowania istnieją względnie stałe różnice indywidualne.
Postulat 4. Każde zachowanie, niezależnie od rodzaju i treści, opisać można w kategoriach energetycznych i czasowych, stąd, różnice indywidualne w temperamencie są powszechne, to znaczy odnoszą się do wszelkich zachowań i reakcji.
Postulat 5. Różnice indywidualne pod względem intensywności i charakterystyki czasowej zachowań i reakcji występują od początku życia postnatalnego, stąd, cechy temperamentalne obecne są od wczesnego niemowlęctwa.
Postulat 6. Niezależnie od specyfiki zachowania typowej dla człowieka i zwierząt, wszystkie ssaki (zapewne wszystkie kręgowce) można scharakteryzować na podstawie cech, które odnoszą się do kategorii intensywności i czasu, stąd, temperament występuje zarówno u człowieka, jak i u zwierząt.
Postulat 7. Biorąc pod uwagę postulaty 5 i 6 należy przyjąć, że temperament w swojej pierwotnej formie (filo- i ontogenetycznej) jest wynikiem ewolucji biologicznej, stąd, czynnik genetyczny, jak i określone mechanizmy fizjologiczne i biochemiczne odgrywają istotną rolę we współdeterminowaniu różnic indywidualnych w temperamencie.
Postulat 8. Cechy temperamentalne, choć względnie stałe, podlegają w ontogenezie powolnym zmianom, co następuje w wyniku biologicznie zdeterminowanych zmian rozwojowych organizmu oraz specyficznej dla jednostki interakcji genotypu z szeroko rozumianym środowiskiem (fizycznym i społecznym).
Postulat 9. Rola temperamentu w regulacji stosunków człowieka ze światem ujawnia się przede wszystkim w sytuacjach ewentualnie zachowaniach ekstremalnych.

6 cech temperamentalnych:

ŻWAWOŚĆ: tendencja do szybkiego reagowania, utrzymywania dużego tempa wykonywanych czynności i łatwej zmiany zachowania odpowiednio do zmiany warunków zewnętrznych.
Skłonność do szybkiego reagowania, utrzymywania dużego tempa wykonywanych czynności i łatwej zmiany reakcji w odpowiedzi na zmianę warunków. Żywość, łatwość dostosowywania się do otoczenia, impulsywność, elastyczność w zachowaniu, plastyczność intelektualna, zaprzeczenie flegmatyzmu.
PERSEWERATYWNOŚĆ: tendencja do utrzymywania i powtarzania przez jednostkę danego zachowania po zaprzestaniu działania bodźca lub sytuacji wywołujących to zachowanie.
Skłonność do drobiazgowej analizy zdarzeń, wielokrotnego wracania do minionego, przedłużonego przeżywania emocjonalnego, nadmiernej koncentracji na przeszłości, własnych stanach i problemach.
WRAŻLIWOŚĆ SENSORYCZNA: zdolność reagowania na bodźce zmysłowe o niskiej wartości stymulacyjnej.
Wrażliwość zmysłowa; spostrzegawczość, czujność, otwartość na otoczenie zewnętrzne, wrażliwość, delikatność, wysubtelnienie.
REAKTYWNOŚĆ EMOCJONALNA: tendencja jednostki do intensywnego reagowania na bodźce wywołujące emocje, wyrażająca się w dużą wrażliwością i małą odpornością emocjonalną.
Skłonność do reagowania emocjami szczególnie łatwo i szczególnie silnie nawet na byle co (duża pobudliwość emocjonalna); nieśmiałość, podatność na zranienie uczuć, tendencja do załamywania się w trudnych chwilach (niska odporność emocjonalna), częste stany napięcia i sztywność w zachowaniu, mała dojrzałość emocjonalna, niepewność siebie.
WYTRZYMAŁOŚĆ: zdolność do odpowiedniego reagowania w sytuacjach wymagających długotrwałego lub bardzo stymulującego działania oraz w warunkach silnej stymulacji zewnętrznej.
Duża odporność na trudy i niewygody życia codziennego, zdolność np. pracy w hałasie, pracy specjalnie intensywnej lub długo trwającej. Zdolność do wytrwałego działania, sumienność, odporność emocjonalna, odporność na zagrożenia.
AKTYWNOŚĆ: tendencja do podejmowania zachowań o dużej wartości stymulacyjnej lub do zachowań dostarczających stymulacji zewnętrznej.
Aktywność zawodowa, społeczna, fizyczna; ludzie aktywni są towarzyscy, ekspansywni życiowo, podejmują się wielu różnych zadań, skłonni są do podejmowania ryzyka i zachowań impulsywnych. Duża odporność emocjonalna i pozytywny nastrój; złe reagowanie na monotonię, brak wrażeń, nowych zajęć, zmian.



Rozwój
Uczenie się
Inteligencje Wielorakie
Inteligencja emocjonalna
Inteligencja społeczna
Umiejętności społeczne
Komunikacja
Twórczość

Psychologia Pozytywna
Psychologia pozytywna
Miłość
Mądrość
Szczęście

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Tomasz Zaręba 2007
Copyright © 2006
Design by: d4u.hut2.ruPowered by PHP-Fusion © 2003-2005635698 Unikalnych wizyt

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie