Pozytywny Portal Psychologiczny - Psychologia i zycie
Strona Główna
Człowiek
Temperament
Osobowość
Emocje
Umysł
Inteligencja

Psychologia i życie
Związki
Dzieci
Stres
Zdrowie
Praca

Mądrość

W ramach psychologii pozytywnej psycholodzy zajęli się także mądrością. Paul B. Baltes, Judith Gluck i Ute Kunzman piszą, że ich zainteresowanie mądrością narodziło się jako reakcja na badania ludzi starszych, w których dominowało "liczenie zmarszczek i niepowodzeń". Jednakże ich zainteresowanie mądrością nie ograniczało się tylko do badania pozytywnych aspektów starzenia się. Przeciwnie uważają, ze mądrość wpływa na jakość życia w różnych jego etapach.

Mądrością dużo zajmowali się, i nadal zajmują, filozofowie. Sama nazwa filozofia oznacza umiłowanie mądrości. Tak, więc duże inspiracje do powstania psychologicznych teorii mądrości dostarczała filozofia. Baltes ze współpracownikami piszą: " jestesmy świadomi naukowych ograniczeń naszych badań nad mądrością. Żaden empiryczny przejaw mądrości nie jest w stanie sprostać aspiracjom teoretycznym. Nie twierdzimy więc, że teoria psychologiczna może uchwycić mądrość w całej jej społecznej złożoności. Mamy wszakże nadzieję, że ów miraż filozofii i psychologii zaowocuje takim nurtem badań psychologicznych, w ramach którego dojdzie do inspirującego połączenia kategorii cnoty, wartości i umysłu. Sądzimy, ze jest to możliwe ponieważ na wysokim poziomie analizy pojęcie mądrości wydaje się uniwersalne kulturowo."

Faktycznie, Baltes ze współpracownikami w swoich historyczno-kulturowych badaniach nad mądrością w różnych kulturach (azjatyckiej, afrykańskiej, zachodniej) i filozoficznych opisach mądrości odnaleźli bardzo podobne cechy. Wymieniają następujące kryteria:
- mądrość zajmuje się ważnymi i trudnymi pytaniami oraz strategiami dotyczącymi stylu i sensu życia
- mądrość obejmuje wiedzę dotyczącą granic wiedzy i elementu niepewności w świecie
- mądrość reprezentuje najwyższy poziom wiedzy, zdolności sądzenia i kompetencji doradczych
- mądrość stanowi wiedzę o wyjątkowo dużym zakresie, głębokości, ciężarze gatunkowym i stopniu wyważenia
- mądrość wymaga połączenia umysłu i charakteru, wiedzy i cnót
- mądrość reprezentuje wiedzę wykorzystywaną dla dobra lub dobrostanu własnego i innych ludzi
- mądrość choć trudną ją zdobyć i określić, łatwo rozpoznać w jej przejawach

Podobne wyniki dały badania nad potycznymi wyobrażeniami mądrości i cech mądrego człowieka . We wszystkich badaniach występowało podobne rozumienie mądrości, chociaż ludzie mogli w mniejszym, lub większym stopniu skupiać się na poszczególnych aspektach tego co uważali za przejaw mądrości. Na podstawie takich badań powstawały tzw. intuicyjne koncepcje mądrości. We wszystkich koncepcjach tego typu występują składniki poznawcze, społeczne, motywacyjne i emocjonalne. Składniki poznawcze obejmują zazwyczaj duże zdolności intelektualne, dużą wiedzę i doświadczenie w kwestii ludzkiej kondycji, a także umiejętność wykorzystywania wiedzy w praktyce. Znaczenie ma też otwartość umysłowa, oraz zdolność krytycznego myślenia (o sobie) i uczenia się na błędach. Składniki społeczno-emocjonalne obejmują na ogół umiejętności społeczne, takie jak wrażliwość i troska o innych oraz umiejętność udzielania dobrych rad. Osoby mądre to takie, które wiedzą kiedy udzielić, a kiedy powstrzymać się od dawania rad. Składnik motywacyjny odnosi się do dobrych intencji. Mądrość zmierza do rozwiązań dobrych dla siebie, jak i innych ludzi. Jest to szczególnie istotne, wyważenie wielu różnych interesów, w tym własnego dobra.

Bardziej uporządkowane i usystematyzowane teorie od koncepcji intuicyjnych, potocznych tworzyli psychologowie. Baltes ze swoimi współpracownikami w szczególny sposób podkreślał związek mądrości z poziomem eksperckim w dziedzinie pragmatyki życia, czyli praktycznego podejścia do życia. Główna różnica dostrzegana pomiędzy mądrością a innymi dziedzinami znawstwa wynika z tego, że życiowe problemy i dylematy nie są przeważnie dobrze określone i nie posiadają jedynych prawidłowych rozwiązań (jak np. niektóre zadania szkolne). Pomimo to są zdania, że można stworzyć teorię mądrości, która pozwalała by mierzyć na ile jakieś zachowania, czy wypowiedzi są mądre, a także pozwoliłaby na dalsze badania związku tak rozumianej mądrości z rożnymi aspektami życia.

W ramach swoich badań i prac empirycznych Baltes ze współpracownikami zaczęli od stworzenia kryteriów, których można użyć do oceny mądrości. Na powstanie tych kryteriów miały wpływ różne teorie psychologiczne dotyczące rozwoju osobowości, czy rozwoju umysłowego, a także wyniki badan historyczno-kulturowych. Zaproponowali pięć kryteriów:
- bogata faktograficzna (teoretyczna) wiedza dotycząca podstawowej pragmatyki życiowej
- bogata proceduralna (praktyczna) wiedza dotycząca podstawowej pragmatyki życiowej
- wiedza kontekstualna zdobyta w trakcie życia
- relatywizm wartości i tolerancja, przy jednoczesnej orientacji w wartościach i ich ważności
- świadomość braku pewności i radzenie sobie z nim

Wiedza faktograficzna dotyczy takich zagadnień jak natura ludzka, rozwój w okresie całego życia, relacje interpersonalne, normy społeczne i indywidualne różnice rozwojowe. Na wiedzę proceduralną składają się strategie rozwiązywania problemów wraz z rozeznaniem wartości różnych celów życiowych i sposobach ich realizacji. Wiedza konekstualna dotyczy wiedzy dotyczącej rożnych aspektów życia (rodziny, pracy, przyjaźni itd.), ich wzajemnych powiązań i ich zmian na przestrzeni indywidualnego życia, czy też zróżnicowań kulturowych. Relatywizm wartości i tolerancja odnoszą się do uznania indywidualnych i kultórowych różnic w zakresie wyznawanych wartości. Jednakże mądrość nie oznacza równoważnego traktowania różnych systemów wartości. Przeciwnie, mądrość utożsamiana jest ze zrównoważeniem własnych interesów i pragnień z interesami i pragnieniami innych. Także orientacja w ważności różnych wartości jest charakterystyczna dla mądrości. Świadomość braku pewności odnosi sie do wiedzy o ograniczeniach ludzkiego umysłu, a także o niskiej przewidywalności zdarzeń i ich następstw.

Przy użyciu tak rozumianej mądrości i tych kryteriów zaczęto prowadzić różne badania. Mądrość określano na podstawie proponowanych rozwiązań różnych dylematów, czy też trudnych sytuacji życiowych. Okazało się, że ludzie, którzy zawodowo są zaangażowani w podobną aktywność osiągali wyższe wyniki w tych testach mądrości. Jednakże ludzie nie posiadających takich zawodów, a powszechnie uznawane za mądre osiągały także bardzo dobre, o ile nie lepsze wyniki. Okazało się także, że pewne zabiegi stosowane przed badaniami zwiększały poziom otrzymywanych wyników. Osoby, które przez zaproponowaniem rozwiązania problemu mogły porozmawiać z kimś innym o tym (lub chociażby wyobrazić sobie taką rozmowę) udzielały odpowiedzi uznawanych za bardziej mądre. Co ciekawe osoby starsze bardziej od młodszych korzystały z takich rozmów. Także techniki związane z użyciem wyobraźni polegające na np. wyobrażeniu sobie życia w różnych kulturach pozytywnie wpływały na proponowane rozwiązania dylematów i problemów życiowych.

Baltes ze współpracownikami swoje badania uważają za wstępne i widzą jeszcze wiele obszarów i zagadnień, które mogłyby być badane w związku z mądrością. Na razie uważają, że istnieją pewne podstawy aby twierdzić, że mądrość w aspekcie rozwojowym związana jest z dążeniem do realizowania wartości osobistych, własnego rozwoju, a także dobrostanu innych. Co ważne dążenie to jest wyważone, nie polega na jednostronnym koncentrowaniu się na własnym rozwoju albo na oczekiwaniach innych.




Rozwój
Uczenie się
Inteligencje Wielorakie
Inteligencja emocjonalna
Inteligencja społeczna
Umiejętności społeczne
Komunikacja
Twórczość

Psychologia Pozytywna
Psychologia pozytywna
Miłość
Mądrość
Szczęście

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Tomasz Zaręba 2007
Copyright © 2006
Design by: d4u.hut2.ruPowered by PHP-Fusion © 2003-2005554091 Unikalnych wizyt

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie