Typ I . Logik - analityk - empiryk (konkretność, obiektywność). Obserwator.

Skłonność do detalicznego ujmowania pola danych i obiektywnego ich wartościowania.
Preferowanie realnych, dostrzegalnych faktów
Tworzenie wąskich kategorii pojęciowych
Preferowanie logiki dwuwartościowej
Sekwencyjna organizacja procesu przetwarzania danych
Mała odporność na dostrzegane rozbieżności informacyjne
Zewnętrzne poczucie kontroli

Typ II . Logik – holista - teoretyk (globalność, obiektywność). Teoretyk.

Abstrakcyjne ujmowanie pola danych, spostrzeganie go jako całości
Poszukiwanie modeli, teorii, uniwersalnych założeń
Tworzy szerokie kategorie pojęciowe (oparte na łączeniu podobieństw)
Duża odporność na rozbieżności informacyjne (stosowanie wielowartościowej logiki)
Wartościowanie danych oparte na logicznej spójności i trafności

Typ III . Doznaniowiec - analityk - praktyk (konkretność, subiektywność). Pragmatyk.

Pole danych ujmuje podobnie jak typ pierwszy (detalicznie)
Dąży do stworzenia modelu zaspokajającego obiektywne potrzeby społeczne i osobiste pragnienia. Model ten jest podstawą jego bazy informacyjnej.
Wartościuje dane ze względu na użyteczność i opłacalność (praktyczność)

Typ IV . Doznaniowiec – holista – mistyk (globalność, subiektywność). Wizjoner.

Całościowe ujmowanie pola informacji
Zwracanie uwagi na różnorodność
Wartościowanie za pomocą logiki osobistej
Wewnętrzne poczucie kontroli
Symultaniczna organizacja procesu przetwarzania informacji
Dążenie do generalizacji, szerokie kategorie pojęciowe
Nie posługiwanie się zbyt ścisłym językiem

W zależności od typu umysłu badacze przeważnie mieli odmienne preferencje metodologiczne.

Badacz I Typu okazywał się być indukcjonistą, zwolennikiem prostych kontrolowanych schematów intelektualnych. Posiada bazę danych opartą na szczegółowych spostrzeżeniacha a za kryterium prawdy przyjmuję pewność uzyskaną poprzez doświadczenie. Badacz II typu jest dedukcjonistą koncentrujacym się na zasadach myślenia teoretycznego. Jego celem jest formalizacja i idealizacja zjawisk. Badacz III typu preferuje wielokrotne eksperymenty służące stworzeniu konstrukcji (teoretycznej) subiektywnie ocenianej jako prawidłowa. Natomiast badacz IV typu jest intuicjonistą kontemplującym rzeczywistość albo fantastą – wizjonerem. Dąży do globalnego zrozumienia. Preferuje badania interdyscyplinarne.

Typy umysłu a preferencje w poszukiwaniu informacji

Typ I

Dane poszukiwane: konkretne szczegółowe fakty
Cenione cechy informacji: aktualne, kompletne, użyteczne
Cenione cechy źródła danych: dostępność, przejrzystość, kompletność, aktualność i sprawdzalność

Typ II

Dane poszukiwane: niewielka waga detali i praktyczno użytecznych aspektów treści danych.
Podstawowymi elementami informacji w ich bazie danych to modele, aksjomaty, teorie formalne (niekiedy naginanie faktów do modeli).
Cenione cechy informacji: precyzja, logiczna spójność i niesprzeczność
Cenione cechy źródła danych: autorytarność, dokładność, obiektywizm
- rzadko traktują innych ludzi ze swojego otoczenia jako „źródła informacji”.

Typ III

Dane poszukiwane: użyteczne, praktyczne (użyteczność tworzonej konstrukcji)
Cenione cechy informacji: aktualność, mniej kompletność
Cenione cechy źródła informacji: encyklopedie, podręczniki itd. konkretne dane

Typ IV

Dane poszukiwane: unikatowe, dotyczące niepowtarzalnych zjawisk
Baza danych – informacje perspektywiczne, prognozy i wizje
Dążenie do globalnego ujęcia rzeczywistości, do stworzenia wizji (filozofii) rzeczywistości (typ II dąży do stworzenia globalnego modelu).
Cenione cechy informacji: aktualność i kompletność nie mają większego znaczenia
Cenione cechy źródła informacji: sięganie po niestandardowe źródła, trudno dostępne, zróżnicowane, wielotematyczne.

Różnice w szybkości asymilowania nowo przyjętych danych

Typ I i II - Stosując dyskretne, wąskie kategorie pojęciowe i „ostre” interpretacje, „zaostrzają”, uwypuklają różnice pomiędzy napływającymi informacjami a danymi pojęciowymi.

Typ III i IV - Przeciwna tendencja. Niwelowanie różnic poprzez stosowanie szerokich kategorii pojęciowych opartych na zasadzie łączenia podobieństw.

Typ I – mało odporny na niepewność poznawczą i rozbieżność informacyjną.

Typ II i IV – niekiedy świadomie poszukują i generują rozbieżności. Ich celem jest połączenie pozornie sprzecznych aspektów, bądź poprzez znalezienie odpowiednich środków formalnych (typ II), poprzez ich stopienie w struktury idiosynkratyczne (typ IV).

Typy umysłu a preferowane rodzaje problemów

Typ I i III - Preferują zadania odznaczające się niezbyt skomplikowaną strukturą i dobrze zdefiniowanymi poszczególnymi jej elementami.

Typ I – Często korzysta z gotowych, sformułowanych już problemów. Preferuje dobrze ustrukturalizowane i określone zadania dotyczące detalicznego, precyzyjnie określonego wycinka rzeczywistości.

Typ III - Samodzielnie formułują problemy. Zorientowane na teraźniejszość, o charakterze „cząstkowym”.

Typ II i IV - Wybierają zadania otwarte, nowe. Samodzielnie formułują duże problemy na potrzeby przyszłości. Preferują problemy o wysokim stopniu złożoności struktury i brakiem jednoznaczności w zdefiniowaniu poszczególnych jej elementów.

Typ II – Problemy zawierające sprzeczności faktograficzne lub logiczne, spostrzegane jako reprezentatywne dla większej ilości problemów

Typ III - Samodzielnie formułują problemy ze szczególnym uwzględnieniem kontekstu Preferowane problemy są:
- niedookreślone
- odznaczającą się złożonością struktury
- dotyczące różnych obszarów rzeczywistości
- nowe, oryginalne, unikatowe, tajemnicze (para-nauka)
- problemy raczej zorientowane na przyszłość

Związek typu umysłu z potrzebami informacyjnymi w poszczególnych fazach myślenia
TAB