Pozytywny Portal Psychologiczny - Psychologia i zycie
Strona Główna
Człowiek
Temperament
Osobowość
Emocje
Umysł
Inteligencja

Psychologia i życie
Związki
Dzieci
Stres
Zdrowie
Praca

Krytyka typologii opartej na teorii Junga

Kornel Świątnicki z Państwowej Akademii Nauk wystąpił z krytyką teorii Junga. Zwrócił uwagę na to, że teoria ta jest sprzeczna z innymi teoriami umysłu i że podstawowe założenia tej teorii nie zostały empirycznie sprawdzone.

Wiele teorii i badań wskazuję na to, że uczucia i intuicja często występują razem. Nie są to zupełnie niezależne od siebie funkcje psychiczne jak postulował Jung.

Na podobnej zasadzie Świątnicki zadał bardziej ogólne pytanie: ”Czy proces odbioru informacji (wrażenia, konkretność- intuicja, globalność) jest niezależny od procesu wartościowania informacji (uczucia, subiektywność – myślenie, obiektywność) i czy są to niezależne (ortogonalne) wymiary?” Kolejnym pytaniem, jakie zadał brzmiało: „Czy preferencje poznawcze mają charakter dwubiegunowych opozycji, w przypadku, których obowiązuje zasada „albo, albo” (albo myślenie albo uczucia, albo wrażenia albo intuicja)”.

Dotychczasowe sposoby badania funkcji psychicznych oparte na kwestionariuszu MBTI wymuszał odpowiedzi w stylu „albo, albo”. Ludzie musieli się opowiedzieć albo za percepcją, albo za intuicją, albo za uczuciami, albo za myśleniem.

Co byłoby gdyby nie wymuszać takiego wyboru ? W tym celu Świątnicki zmodyfikował kwestionariusz wraz z jego instrukcją. W kwestionariuszu znalazła się lista 50 przymiotników opisujących ludzi. Wyniki badań kwestionariuszowych poddał analizie czynnikowej. Jest to metoda statystyczne służąca wyodrębnieniu bardziej podstawowych czynników z wielu zmiennych. W wyniku tej analizy otrzymał rozwiązanie 6 czynnikowe. Oto jakie czynniki zostały wyodrębnione, jak je nazwano i jakie przymiotniki wchodziły w skład poszczególnych czynników:

RACJONALNOŚĆ: racjonalny, gospodarny, ekonomiczny, zapobiegliwy, konsekwentny, planujący, szczegółowy, konkretny, rzeczowy, przytomny, logiczny, przemyślny, teraźniejszy, świadomy, faktyczny, korzystny, - chwilowy, - humanistyczny, majsterkujący.
AKTYWNOŚĆ: aktywy, energiczny, odważny, nowatorski, zręczny, ryzykowny, inteligentny, elastyczny, oryginalny, przebiegły.
UCZUCIA/INTUICJA: uczuciowy, nastrojowy, refleksyjny, intuicyjny, obserwujący, domyślny, otwarty, objaśniający.
HERMENEUTYCZNOŚĆ: zgłębiony, wizjonerski, zbierający, natchniony, bezkresny, kontemplujący
OBIEKTYWNOŚĆ: obiektywny, bezstronny, - subiektywny
SAMOOCENA: wnioskujący, codzienny, wymierny, prosty

Wyniki pokazywały, że czynnik Racjonalność łączył właściwości wrażenia i myślenia. Wyodrębniono też czynnik Uczucia/intuicja. Już te badania pokazały, że przy przyjęciu innych podstawowych założeń wyniki wyglądają zupełnie inaczej.

W drugim badaniu do kwestionariusza dodano nowe przymiotniki. Zrobiono to, aby sprawdzić czy wyniki z pierwszego badania uda się zreplikować przy zastosowaniu innej listy przymiotników, a także, aby zweryfikować pewne hipotezy. Pierwszą z nich była hipoteza wiążąca aktywność z innowacyjnością i oryginalnością, drugą zaś – hipoteza wiążąca racjonalność z praktycznym, wydajnym i ekonomicznym sposobem funkcjonowania umysłu. Hipotezy zostały potwierdzone i tym razem otrzymano 5 czynnikowe rozwiązanie. Oto one:

RACJONALNOŚĆ: konkretny, praktyczny, dokładny, logiczny, szczegółowy, konsekwentny, rzeczowy, zapobiegliwy, gospodarny, ekonomiczny, uważny, racjonalny, realistyczny, planujący, matematyczny, przytomny, obiektywy, naukowy, analityczny, przemyślny, bezstronny, syntetyczny, wnioskujący
AKTYWNOŚĆ: ryzykowny, przebojowy, energiczny, błyskotliwy, przebiegły, nowatorski, odważny, postępowy, aktywny, spostrzegawczy, domyślny, nowoczesny, reformatorski, zręczny
HERMENEUTYCZNOŚĆ: wtajemniczony, bezkresny, zagłębiony, natchniony, refleksyjny, kontemplujący, metaforyczny, liryczny, odkrywczy, poszukujący, zbierający, wizjonerski, wymierny.
UCZUCIA/INTUICJA: romantyczny, nastrojowy, uczuciowy, - bezwyznaniowy, przeczuwający, intuicyjny, obserwujący.
SAMOOCENA: pospolity, codzienny, typowy, prosty, - inteligentny.

Wyniki tych badań pokazały także związek funkcjonowania umysłu z płcią. Mężczyźni uzyskali wyższe, niż kobiety, wyniki w skalach Racjonalności i Hermeneutyczności, kobiety natomiast uzyskały wyższe, niż mężczyźni, wyniki w skali Uczucia/Intuicja.

Rezultaty te potwierdzają funkcjonalną niezależność, skorelowanych ze sobą, czynników Hermeneutyczności i Uczucia/Intuicji. Wyniki tych badań wskazują na konieczność odrzucenia zarówno założenia ortogonalności (niezależności) funkcji związanych z odbiorem i wartościowaniem informacji, jak i założenia dwubiegunowej natury preferencji poznawczych.




Rozwój
Uczenie się
Inteligencje Wielorakie
Inteligencja emocjonalna
Inteligencja społeczna
Umiejętności społeczne
Komunikacja
Twórczość

Psychologia Pozytywna
Psychologia pozytywna
Miłość
Mądrość
Szczęście

Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.

Tomasz Zaręba 2007
Copyright © 2006
Design by: d4u.hut2.ruPowered by PHP-Fusion © 2003-2005641508 Unikalnych wizyt

Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie